Niedożywienie

Czym jest niedożywienie?

Niedożywienie to stan chorobowy, który cechuje niedostateczna podaż energii względem potrzeb organizmu Może wynikać z przedłużającego się niedoboru pożywienia, przy którym wydatek energetyczny przewyższa dostarczoną organizmowi energię, jak również z zaburzeń metabolizmu, przy których procesy kataboliczne przeważają nad anabolicznymi. Niedożywienie bywa określane mianem „choroby w chorobie”, jako że u osoby cierpiącej na niedowagę obniża się zdolność do wyleczenia choroby podstawowej oraz łączy się z istotnym wzrostem ryzyka umieralności i zachorowalności.

U osób starszych przybiera ono szczególną postać: mówi się o niedożywieniu białkowo-energetycznym. Jego definicja to właśnie niedobór białka i energii. Najczęściej towarzyszy mu niedobór witamin i mikro- oraz makroelementów.

PRZYCZYNY

Niedożywienie zasadniczo spowodowane jest niedoborem składników odżywczych w diecie. Niedobór ten może wynikać z czynników społecznych, z czynników fizycznych (np. podeszły wiek, niepełnosprawność, zaburzenia smaku i węchu), z czynników medycznych, które mogą powodować spadek apetytu (np. choroba nowotworowa), z zaburzeń procesów poznawczych (np. choroby neurodegeneracyjne), z zażywania leków, z częstych pobytów w szpitalu, czy też z zaburzeń nawyków żywieniowych. Do przyczyn niedożywienia została również zaliczona dysfagia, która wiąże się z utrudnionym spożywaniem posiłków przez chorego.

Osoby starsze – populacja szczególnie narażona na niedożywienie

Niedożywienie może występować u osób w każdym wieku, jednak niedożywienie białkowo-energetyczne jest typowe dla osób starszych – dotyka ok. 23% populacji.

Zgodnie z danymi francuskiego Urzędu ds. Zdrowia (HAS, 2007) niedożywienie dotyka:

  • Od 4 do 10% osób starszych żyjących we własnych domach i mieszkaniach
  • Od 15 do 38% osób żyjących w ośrodkach opieki (domach opieki, DPS)
  • Nawet 70% osób starszych przebywających w szpitalach.

Trzy czynniki ryzyka niedożywienia:

  • Nawet zdrowe starzenie się jest związane ze zmianami w organizmie, które sprzyjają wystąpieniu niedożywienia. Osoby zaawansowane wiekiem mogą mieć słabszy apetyt, co z kolei może prowadzić do niedostatecznego przyjmowania pokarmów. Mówi się o utracie apetytu związanej z wiekiem.
  • Wraz z wiekiem obserwuje się również wzrastającą oporność na ponowne odżywienie: osoba starsza, w przeciwieństwie do młodych dorosłych, nie wyrównuje braków energii po okresie słabszego odżywienia (np. hospitalizacji). Dlatego jest niezmiernie ważne, aby wystąpienie tego problemu przywidzieć i jemu zapobiegać.
  • U osób starszych stwierdza się także zmiany w metabolizmie białek, które skutkują stopniowym zmniejszaniem się tzw. beztłuszczowej masy ciała (w tym rezerw mięśniowych) na korzyść tłuszczu. Skutkiem tego jest sarkopenia (zanik mięśni), który może być skompensowany regularną aktywnością fizyczną i odpowiednią podażą białka w diecie.

Aby walczyć z niedożywieniem należy brać pod uwagę specyficzne potrzeby żywieniowe osób starszych

  Dzienna zalecana podaż u osób starszych Dzienna zalecana podaż u niedożywionych osób starszych
Energia 36 kcal / kg masy ciała do 40 kcal / kg masy ciała
Białko 1,0–1,2 g / kg masy ciała do 1,5 g / kg masy ciała
 
Według: [Zalecane dzienne spożycia dla populacji francuskiej]. Apports Nutritionnels Conseillés pour la population française. Martin A. i wsp. Tec & doc, wyd. trzecie, Paryż 2011.

 

Niedożywienie może być:

  • Endogenne: potrzeby energetyczne osoby starszej stają się zbyt duże względem podaży. Jest związane ze stanem hiperkatabolicznym (nadmiernym zużyciem białek, tłuszczów i węglowodanów w organizmie) bez wyrównania przez zwiększone żywienie. Dochodzi do niego wskutek reakcji układu odpornościowego na choroby, a także zarówno ostry, jak i przewlekły stan zapalny.
  • Egzogenne: podaż energii jest zbyt mała w porównaniu do potrzeb osoby, ponieważ przyjmuje ona zbyt mało pożywienia. U osób starszych do zmniejszenia ilości przyjmowanego pokarmu mogą prowadzić liczne czynniki społeczne, psychologiczne i fizjologiczne.

Istnieje również wiele powszechnych, ale nieprawdziwych wyobrażeń o żywieniu osób starszych.

Powszechnie się uważa, że potrzeby energetyczne zmniejszają się wraz z wiekiem, podczas gdy w rzeczywistości ich zapotrzebowanie jest co najmniej takie, jak u młodych dorosłych.

Skutki niedożywienia u osób starszych: spirala niedożywienia

Niedożywienie u osób starszych napędza się w mechanizmie błędnego koła. Niedostateczne dostarczanie energii prowadzi między innymi do utraty masy ciała. Wynikają z tego słabość i wątłość, co sprzyja coraz częstszemu i dłuższemu chorowaniu. Z kolei kiedy niedożywienie już postępuje powrót do prawidłowego stanu odżywienia jest trudny. Z tego powodu w odniesieniu do niedożywienia należy działać szybko, kiedy tylko pojawią się jego pierwsze oznaki.

Postępowanie żywieniowe

Terapia niedożywienia wymaga specjalnego postępowania żywieniowego mającego na celu zwiększenie liczby kalorii dostarczanych organizmowi oraz ilości białka dostarczanego wraz z pokarmem.

W drugiej fazie, w przypadku gdy naturalne wzbogacenie pożywienia okaże się niewystarczające, zaleca się zastosowanie doustnych suplementów odżywczych - wysokokalorycznych i wysokobiałkowych. ,

Nutrisens posiada w swojej ofercie szereg produktów dostosowanych do specyficznych potrzeb pacjentów: m.in. preparaty bez laktozy, preparaty bezglutenowe, zawierające i niezawierające błonnik, z i bez dodatku cukru. W zależności od potrzeb można wybrać preparaty gotowe do spożycia lub produkty wymagające przygotowania.

Pośród produktów gotowych do spożycia znajdziecie Państwo preparaty do picia o konsystencji płynnej Hyperdrink (w wersji z dodatkiem cukru, w wersji bez sacharozy dla diabetyków lub w specjalnej wersji wysokoenergetycznej 400 kcal); preparaty w formie kremowych deserów - linia Cremeline (produkty w wersji z dodatkiem cukru lub substancji słodzących dla diabetyków) lub półstałe preparaty owocowo - białkowe (linia Proti-fruits).

Pośród tych do przygotowania znajdziecie Państwo preparaty wzbogacające w formie proszków o neutralnym smaku na bazie kazeiny (Protinut), białek serwatkowych (Protipulse) lub maltodekstryny (Calorinut).

Postępowanie żywieniowe każdorazowo musi być prowadzone po konsultacji i pod nadzorem lekarza.

Nutrisens - Wszelkie prawa zastrzeżone | Realizacja: F-Media